Meta’nın genç kullanıcıları hedef alan uygulamaları ve bu uygulamaların çocuklar üzerindeki etkileriyle ilgili açılan davalarda yaşanan gelişmelerin ardından, şirketin faaliyetleri açısından önemli sonuçlar doğurabilecek yeni bir jüri duruşması başlıyor.
California ve New York’un da aralarında bulunduğu 30 ABD eyaleti, 2023 yılında Meta’ya karşı dava açarak şirketin çocuklara ilişkin federal ve eyalet gizlilik yasalarını ihlal ettiğini öne sürdü. Eyaletler, Meta’dan 1 trilyon dolardan fazla tazminat talep ederken, Facebook ve Instagram’ın genç kullanıcılar açısından çalışma biçiminde de değişiklik yapılmasını istiyor.
Dava kapsamında özellikle beğeni sayılarının kaldırılması ve kullanıcıların içerikler arasında sürekli kaydırma yapmasını sağlayan özelliklerin değiştirilmesi talep ediliyor. Eyaletler ayrıca gençleri platformlarda daha uzun süre tutmaya yönelik tasarımların ve uygulamaların sınırlandırılmasını istiyor.
Genç kullanıcıların platformlarda daha uzun süre tutulduğu iddiası
Eyaletlerin iddialarına göre Meta, çocuklar ve gençler de dahil olmak üzere kullanıcıların platformlarda mümkün olduğunca sık ve uzun süre kalmasını sağlayacak özellikler geliştirdi. Sık bildirimler gibi yöntemlerin de genç kullanıcıların uygulamalardan uzaklaşmasını zorlaştırdığı savunuluyor.
Dava dosyasında, Meta’nın genç kullanıcıların platformlara bağımlı hale gelmesini sağlayacak yöntemleri tercih ettiği ve bu yolla kullanıcı tabanını büyütmeyi amaçladığı öne sürülüyor.
Meta ise söz konusu iddiaları reddediyor. Şirket tarafından yapılan açıklamada, iddialara katılınmadığı ve delillerin Meta’nın genç kullanıcıları desteklemeye yönelik uzun süredir devam eden çalışmalarını ortaya koyacağı belirtildi.
Dava, California’da görev yapan federal başyargıç Yvonne Gonzalez Rogers tarafından görülüyor. Rogers, daha önce Elon Musk ile Sam Altman arasındaki davada da görev yapmıştı.
Meta’ya New Mexico’da 942 milyon dolar ceza
Meta hakkında yakın zamanda New Mexico eyaletinde verilen karar, şirket açısından önemli sonuçlar doğurdu. Mahkeme, Meta’ya toplam 942 milyon dolar para cezası verilmesine ve genç kullanıcıların korunmasına yönelik çeşitli değişiklikler yapılmasına hükmetti.
Karar kapsamında 18 yaşından küçük kullanıcıların Instagram ve Facebook’taki beğeni sayılarının kaldırılması, gençlerin platformlar üzerinden çıplaklık içeren içerikler göndermesinin veya almasının engellenmesi ve uygulamalardan gelen bildirimlerin belirli saatlerle sınırlandırılması gibi düzenlemeler yer aldı.
New Mexico’daki davaya bakan hakim, Meta’yı insanların soluduğu havayı kirleten ve toplumun tamamını etkileyen bir fabrikaya benzeterek şirketin faaliyetlerini “kamu düzenini bozan” bir unsur olarak nitelendirdi. Meta ise bu karara itiraz edeceğini açıkladı.
New Mexico’daki karar yalnızca eyalet sınırları içinde uygulanırken, 30 eyaletin birlikte açtığı davada Meta aleyhine karar çıkması halinde benzer değişikliklerin ABD genelindeki platformlarda uygulanması gündeme gelebilecek.
Davaya dahil olan eyaletler, ABD nüfusunun yaklaşık üçte ikisini temsil ediyor.
Beğeni sayıları ve sosyal kıyaslama tartışması
Beğeni sayıları, Facebook’un ilk dönemlerinden bu yana sosyal medya platformlarının temel özelliklerinden biri olarak kullanılıyor. Günümüzde kullanıcıların fotoğraf, video ve metinlerle etkileşim kurmasının en yaygın yollarından biri olan beğenilerin, özellikle gençler üzerindeki etkisi ise tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Bu yıl Meta’ya karşı açtığı davayı kazanan genç bir kadın olan Kaley, mahkemedeki ifadesinde YouTube ve Instagram’da çok sayıda hesap oluşturduğunu anlattı. Kaley, bu hesapları kendi paylaşımlarına daha fazla beğeni kazandırmak ve diğer kullanıcılarla etkileşimini artırmak amacıyla kullandığını belirtti.
Kaley, bu dönemde kendisini başkaları tarafından kabul edilme ve onaylanma ihtiyacı içinde hissettiğini ifade etti. O sırada dokuz yaşında olan Kaley’e daha sonra 10 yaşındayken depresyon teşhisi konuldu.
Son yıllarda yapılan araştırmalarda da beğeni sayıları gibi etkileşim göstergelerinin gençlerde reddedilme duygusunu ve depresif ruh halini tetikleyebileceğine ilişkin bulgular ortaya konuldu.
Meta’nın kendi araştırmaları da dosyada
30 eyalet tarafından açılan davada Meta’nın iki milyondan fazla belge sunduğu belirtiliyor. Davacıların avukatları, şirketin kendi araştırmalarını da delil olarak gösteriyor.
Bu araştırmalarda Instagram kullanımının, kullanıcıların kendilerini başkalarıyla karşılaştırmasına yol açan “sosyal kıyaslama” davranışıyla bağlantılı olduğu ifade ediliyor. Sosyal kıyaslamanın ise artan yalnızlık, daha olumsuz beden algısı ve kötüleşen ruh haliyle ilişkilendirildiği belirtiliyor.
New Mexico’da verilen kararın ardından Meta’nın ilk kez bir sosyal medya şirketi olarak “kamu düzenini bozan” bir unsur şeklinde tanımlanması da davanın dikkat çeken noktalarından biri oldu.
Meta’nın platformlarının uzun yıllardır genç kullanıcılar üzerindeki etkileri, ABD’de giderek büyüyen gençlik ruh sağlığı tartışmasının önemli başlıklarından biri haline geldi.
Şimdi 30’dan fazla eyaletin avukatları, federal yargıç Yvonne Gonzalez Rogers önünde Meta’nın genç kullanıcıların platformlardaki deneyimini değiştirecek daha geniş kapsamlı düzenlemelere tabi tutulması gerektiğini savunacak.
Meta’nın mevcut piyasa değeri yaklaşık 1,5 trilyon dolar seviyesinde bulunuyor. Davanın şirket aleyhine sonuçlanması halinde Facebook ve Instagram’ın genç kullanıcılar açısından işleyişinde bugüne kadarki en kapsamlı değişikliklerden birinin yaşanması bekleniyor.
