1980 yılında başlatılan kazı ve restorasyon çalışmaları, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izni ve Çanakkale Valiliği koordinasyonunda devam ediyor. Kazılar, Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Davut Kaplan başkanlığında 5 işçi ve 4 gönüllü stajyer öğrenciden oluşan ekip tarafından yürütülüyor.
İki farklı Hristiyanlık dönemine ait buluntular tespit edildi
Yaklaşık iki hafta önce başlayan 2026 yılı kazıları, kutsal alanın batısında yer alan “Batı Hamamı”nda yoğunlaştırıldı. Hamamlar bölgesi olarak adlandırılan alandaki üçüncü hamamda yapılan çalışmalarda, ilk Hristiyanlık dönemine ait yaklaşık 1500 yıllık bir dibek ile geç Hristiyanlık dönemine tarihlenen yaklaşık 1300 yıllık depo küpü (pithos) bulundu.
Kazılarda ayrıca Roma Hamamı’nın üzerine inşa edilmiş Geç Antik Çağ’a ait iki farklı yerleşim tabakası tespit edildi. İlk tabakanın doğrudan hamamın zeminine oturduğu, üst bölümde ise daha geç döneme ait yerleşim izlerinin bulunduğu belirlendi.
1700 yıllık yerden ısıtma sistemi ortaya çıkarıldı
Batı Hamamı’nda yürütülen detaylı kazılar sırasında yaklaşık 1700 yıllık “caldarium” olarak adlandırılan sıcaklık bölümüne ait tabandan ve duvardan ısıtma sistemleri de ortaya çıkarıldı.
Kazılarda keşfedilen “hypocaust” sistemi sayesinde Roma hamamlarında kullanılan yerden ısıtma düzeni incelenirken, sistemin çalışma prensipleri de gün yüzüne çıkarılıyor.
Tarımsal yaşama ait izler bulundu
Kazı Başkanı Prof. Dr. Davut Kaplan, Roma döneminde kullanılan hamamın daha sonraki süreçte Hristiyan toplulukları tarafından farklı amaçlarla değerlendirildiğini belirtti.
Kazılarda ortaya çıkarılan dibek ve depo küplerinin, bölgede yaşayan toplulukların tarımsal faaliyetlerde bulunduğunu gösterdiğini ifade eden Kaplan, ilk Hristiyanlık dönemine ait yerleşimde tarım ürünlerinin işlenmesi ve depolanmasına yönelik bulguların tespit edildiğini aktardı.
Hamam zamanla işlevini yitirdi
Kazı çalışmalarında elde edilen bulgular, Roma döneminde aktif olarak kullanılan hamamın ilerleyen dönemlerde işlevini kaybettiğini ortaya koydu.
Geç Antik Çağ’da bölgeye yerleşen Hristiyan topluluklarının hamam yapısını yeniden kullanmadığı, alanın daha çok tarım ve hayvancılıkla uğraşan bir yerleşim yeri olarak değerlendirildiği belirlendi. Yaklaşık 1200-1300 yıllık depo küplerinin temizleme çalışmalarının ise sürdüğü bildirildi.
