Kazan kaynarken masada ne pişiyor?
Sabah bir kanalı açıyorsunuz, Sarıgül ailesi. Öğlen başka bir kanal, fon soruşturmasında yeni gözaltılar, tutuklu sayısı üç haneye çıkmış. Akşam bültenleri İBB davasının bilmem kaçıncı duruşmasıyla açılıyor.
Gece sosyal medyaya göz atıyorsunuz, aynı başlıklar, bu kez bağırarak…
Türkiye’nin gündemi bir kazana döndü. İçine ne bulunursa atılıyor, altındaki ateş hiç sönmüyor. Kazanın başındakiler kepçeyi elden ele dolaştırıyor, seyirci de her kepçede ayrı bir tat arıyor.
Haksızlık etmeyeyim. Kazandakiler boş şeyler değil. Kırk yıl öğretmenlik yapmış bir emeklinin ikramiyesini yatırdığı fonun batması gerçek bir yaradır. Bir büyükşehir belediyesinin aylardır süren yargılaması gerçek bir meseledir. Bir milletvekilinin ailesine yöneltilen ağır suçlamalar da ortada, hükmü yargı verecek. Bunların hiçbirini “boş gündem” diye geçiştirmem.
Benim derdim kazan da değil, masada.
Bugün, yani 4 Kasım’da, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı görüşüyor.
7 Ağustos’ta Mekke’de Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan bu metin sıradan bir iş birliği protokolünden çok daha fazlası. Anlaşmaya göre taraflar, yürürlüğe girişini izleyen ilk on yıl boyunca anlaşmadan ayrılamayacak.
On yıl…
Bu sürede en az iki genel seçim yapılacak, belki iktidar değişecek, bölgenin haritası birkaç kez yeniden çizilecek. İmza ise yerinde duracak. Bizde on yıl, çoğu yönetmeliğin ömründen uzundur.
Kendinize dürüstçe sorun. Bu anlaşmanın ne getirip ne götüreceğini tartışan kaç program izlediniz? Kazandaki dosyalara ayrılan saatlerin yanında Mekke’ye kaç dakika düştü? Ben hesabı yapmaya kalktım, hava durumu bile öne geçince yarıda bıraktım.
Anlaşmanın savunucularının da eleştirenlerinin de ciddiye alınması gereken gerekçeleri var. Hükümet, savunma yardımının otomatik olmadığını, saldırıya uğrayan ülke talep etmeden ve üç ülke ortak bir değerlendirme yapmadan devreye girmeyeceğini söylüyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da Türkiye’nin başka bir ülkenin toprağına asker gönderip saldırı yapmayacağını açıkça ifade etti. Eleştirenler ise İran’la 1639’dan bu yana sınırı neredeyse hiç değişmemiş bir ülkenin Körfez’in kavgalarına çekilebileceği uyarısını yapıyor. Husilerin Suudi Arabistan’a saldırıları sürerken bu kaygı boşuna sayılmaz.
Hangisi haklı? Bu yazının konusu o değil. Konumuz, milletin bu tartışmayı ancak kulak ucuyla duyması.
Oysa dünya bu sabah da yerinden oynuyor. ABD’de ara seçimlerden Trump için ağır bir sonuç çıktı, Kongre’nin kontrolü Demokratlara geçiyor. Washington’un önümüzdeki iki yılda bölgeye bakışı yeniden şekillenebilir. Amerikan basınına yansıyan habere göre Netanyahu, seçimlerin hemen ardından İran’a yeni bir saldırı için Beyaz Saray’a baskı yapmış. Suriye, Türkiye’nin de içinde olduğu bu ittifaka katılmayı değerlendiriyor. Kısacası imzaladığımız anlaşmanın sınanacağı coğrafya tam da şu an kaynıyor.
Seçim sonucu bizim için uzak bir ülkenin iç meselesi sayılmaz. Kongre’deki yeni denge, Türkiye’nin yıllardır peşinde olduğu F-35 dosyasını ve KAAN için beklenen motor tedarikini doğrudan etkileyebilir. Ankara’ya yönelik olumlu sözlerin somut adıma dönüşmesi artık büyük ölçüde Kongre’nin onayına bağlı.
Biz başka kazana bakıyoruz.
Tarihten iki sahne geliyor aklıma. 1950 yazında Türkiye’nin Kore’ye asker gönderme kararı Meclis’e getirilmeden Bakanlar Kurulu’nda alındı. Muhalefet yüksek sesle itiraz etti, oysa karar çoktan verilmişti. Elli üç yıl sonra, 1 Mart 2003’te Irak tezkeresi Meclis’e geldiğinde ülke haftalarca o tezkereyi konuştu. Kahvede, minibüste, akşam sofrasında… Tezkere geçmedi. Sonucu beğenen de beğenmeyen de oldu, fakat millet neyin oylandığını biliyordu.
On yıllık bir savunma bağı, en azından bir dizinin final bölümü kadar konuşulmayı hak ediyor. Bir müttefik saldırıya uğradığında yardımın kapsamını kim, hangi ölçüyle belirleyecek? Süre dolmadan bölgede yeni bir savaş çıkarsa Türkiye bu imzanın neresinde duracak? Bu soruların cevabını komisyon üyeleri kadar milletin de bilmesi gerekiyor.
Peki gündemi bu kadar kalabalık yapan kim?
Kazanı kimin kaynattığını kesin bildiğini iddia edenlere temkinle bakarım. Çoğu zaman kimse oturup bir plan yapmaz, yapmasına da gerek kalmaz. Haber merkezlerinde geçen yıllarım bana skandalın izlendiğini, anlaşma metninin izlenmediğini öğretti. Gelirini reytingden kazanan bir medya düzeni kendiliğinden skandala yönelir. Bir haber müdürünün en kolay kararı, rakibin açtığı konuyu açmaktır. Kimse ona nedenini sormaz…
Medya sahipliği birkaç elde toplanınca, dava ve işsizlik korkusu da habercinin omzuna binince, en güvenli tercih herkesin zaten konuştuğu başlıktır. Dış politika o zaman riskli, sıkıcı ve tıklanmayan bir alana dönüşür. Hâlbuki bir savunma anlaşmasının da pekâlâ tartışmalı maddesi, sürpriz müttefiki, merak uyandıran sonu olur. Yeter ki dizi gibi anlatılsın.
Gündemdeki dosyaların gazetecilere de dokunduğunu unutmayalım. Fon krizine ilişkin haberler gerekçe gösterilerek Mustafa Balcı ve Şaban Sevinç tutuklandı. Murat Ağırel aynı krizle ilgili açıklamaları yüzünden zaten ev hapsindeydi, ardından Sarıgül soruşturmasında “örgüte yardım” suçlamasıyla tutuklandı. Dosyadaki iddiaya göre kendisine ulaşan belgeleri Sarıgül ailesine aktarmış. Ağırel bunu reddediyor, eline geçen belgeleri doğrulayamadığı için haberi yapmadığını söylüyor.
Kimin haklı olduğunu mahkeme gösterecek. Meslekte pek çoğumuzun aklındaki soru başka. Doğrulayamadığı belgeyi yayımlamayan bir habercinin o belge yüzünden tutuklanması, mesleğe nasıl bir mesaj veriyor? Böyle bir iklimde haberci, neyi takip edeceğine karar verirken önce kendi geleceğini düşünür.
Gündemin bu hale gelmesi bir plan mı, bilmiyorum. Bildiğim tek şey, sonucun planlanmış gibi işlemesi. Bu düzende mühendise bile gerek kalmaz, düzenin kendisi mühendislik yapar.
Kazancın kime gittiğini sormak hepimizin hakkı. İzlenmeyen masada alınan kararlar, hesabı sorulmayan kararlardır. Hangi dönemde kim iktidardaysa, eli bundan rahatlar. Muhalefetin bir kısmı itirazını dile getirdi, o itirazlar da kazanın gürültüsünde kayboldu. Kepçe herkesin elinde dolaşırken masayı izleyen pek kimse kalmadı.
Kazanı söndürün demiyorum. Yolsuzluk iddiaları da fon mağduriyeti de sonuna kadar takip edilmeli. Yalnızca arada bir başımızı kazandan kaldırıp masaya bakmamızı istiyorum. Kazandaki yemeği bir akşam yer, unuturuz. Masada pişeni on yıl boyunca önümüze koyacaklar.
Bu akşam haberleri açtığınızda küçük bir deneme yapın. Mekke Anlaşması’nın Meclis’te nasıl görüşüldüğünü, kimin ne söylediğini arayın. Bulduğunuz haberin uzunluğunu kazandaki herhangi bir haberin uzunluğuyla karşılaştırın. Cetvele ihtiyacınız olmayacak…
Ben kendi payıma o haberi bu akşam arayacağım. Bulamazsam, onu da yazacağım.
Gerisini okur takdir eder.
Kalın sağlıcakla…
Vural Dağtekin
Son Yazılar

